SỞ CÔNG THƯƠNG HẢI DƯƠNG HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN
Thứ 3, ngày 27/6/2017

QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG

11/21/2016 3:44:34 PM
Hiểu đúng về "quản lý thị trường" và "Quản lý thị trường"
Sự ra đời, tồn tại và phát triển của "Lực lượng Quản lý thị trường" từ những năm 1957 đến nay là để thực hiện nhiệm vụ "quản lý thị trường" của Nhà nước phù hợp với từng giai đoạn lịch sử.
 
Thực tế hiện nay 2 cụm từ này được sử dụng khá nhiều và trong rất nhiều trường hợp được hiểu theo cùng một nghĩa. Mặc dù có những điểm tương đồng nhất định, tuy nhiên 2 cụm từ mang những ý nghĩa riêng và cần phải có sự phân định rõ về ngữ nghĩa cũng như tình huống sử dụng chứ không đơn thuần chỉ là sự khác biệt về chữ cái giữa "q" và "Q".

Cụm từ "Quản lý thị trường" mà cách viết đầy đủ phải là "Lực lượng Quản lý thị trường" đã xuất hiện từ lâu với ý nghĩa là một lực lượng bao gồm hệ thống các cơ quan từ Trung ương đến địa phương. Theo Pháp lệnh Quản lý thị trường số 11/2016/UBTVQH13 ngày 08/3/2016 thì: "Lực lượng Quản lý thị trường là lực lượng chuyên trách của Nhà nước thực hiện chức năng phòng, chống, xử lý các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ; hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; hành vi vi phạm pháp luật về chất lượng, đo lường, giá, an toàn thực phẩm và gian lận thương mại; hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng".

Về cơ cấu tổ chức, cũng theo Pháp lệnh thì "Lực lượng Quản lý thị trường được tổ chức từ trung ương đến địa phương theo nguyên tắc tập trung, thống nhất".

Về lịch sử hình thành và phát triển, tiền thân của lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) là Ban QLTT Trung ương và Ban chỉ đạo QLTT các tỉnh, thành phố, khu tự trị đã được thành lập theo Nghị định 290-TTg ngày 03/7/1957 của Thủ tướng Chính Phủ. Ban QLTT trung ương ra đời với nhiệm vụ giúp Chính Phủ nghiên cứu chủ trương chính sách quản lý thị trường, chống đầu cơ tích trữ, chỉ đạo thực hiện các chủ trương chính sách trong phạm vi cả nước. Ban QLTT các tỉnh, thành phố, khu tự trị có nhiệm vụ giúp Uỷ ban hành chính địa phương (nay là UBND tỉnh, thành phố) chỉ đạo công tác quản lý thị trường trong địa phương mình theo chủ trương chính sách của Chính Phủ.

Năm 1982, theo Nghị quyết 188/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng và Quyết định số 190/CT của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Ban chỉ đạo QLTT trung ương được thành lập trực thuộc Hội đồng Bộ trưởng để chỉ đạo, hướng dẫn các ngành, các cấp tổ chức thực hiện công tác QLTT. Ban chỉ đạo QLTT các tỉnh trực thuộc UBND tỉnh để chỉ đạo, hướng dẫn các ngành, các địa phương trong tỉnh tổ chức thực hiện công tác QLTT, chống sản xuất, buôn bán hàng giả, trốn lậu thuế, kịnh doanh trái phép.

Tiếp đó, theo Nghị quyết 249/HĐBT ngày 2/10/1985 của Hội Đồng bộ trưởng đã hình thành lực lượng chuyên trách kiểm tra kiểm soát thị trường tức là các Đội QLTT trực thuộc Ban chỉ đạo QLTT các tỉnh, thành phố, đặc khu và cấp huyện, quận, thị xã. Hệ thống tổ chức QLTT đã hình thành lực lượng chuyên trách kiểm tra kiểm soát thị trường trên phạm vi cả nước với nhiệm vụ chủ yếu là chống buông lỏng thị trường tự do, quản lý các hoạt động xuất nhập khẩu và quản lý vật tư hàng hoá của nhà nước; đồng thời thiết lập trật tự trên thị trường, tập trung truy quét các hoạt động đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép theo chỉ đạo của Ban QLTT trung ương và UBND các tỉnh, thành phố.

Đến năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định số 10/CP quy định chức năng nhiệm vụ và quyền hạn, hệ thống tổ chức của lực lượng QLTT trong đó xác định: QLTT là lực lượng chuyên trách được tổ chức thống nhất từ trung ương đến các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; có chức năng kiểm tra kiểm soát thị trường, đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại ở thị trường trong nước. Từ thời điểm này, cơ cấu của lực lượng QLTT gồm Cục QLTT (thuộc Bộ Công Thương), Chi cục QLTT (trực thuộc Sở Thương mại và Du lịch nay là Sở Công Thương) và Đội QLTT (thuộc Chi cục QLTT).

Cụm từ "quản lý thị trường" mà cách viết đầy đủ phải là "công tác quản lý thị trường" hoặc "hoạt động quản lý thị trường" được hiểu theo nghĩa là một hoạt động quản lý (động từ - một hoặc một chuỗi các hoạt động, hành vi…), được thực hiện bởi chủ thể quản lý thông qua các phương pháp quản lý khác nhau tác động lên đối tượng quản lý (thị trường) để đạt được các mục tiêu quản lý. "Quản lý là sự tác động có ý thức để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để đạt tới mục đích đúng ý chí của người quản lý và phù hợp với quy luật khách quan" (*). Tùy theo các tiêu chí phân loại khác nhau mà có thể hiểu "quản lý thị trường" theo nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau.

Nếu xét theo tiêu chí phân loại thị trường (đối tượng quản lý) sẽ có "quản lý thị trường tiền tệ", "quản lý thị trường ngoại hối", "quản lý thị trường bất động sản", "quản lý thị trường phân bón"….

Nếu xét theo tiêu chí phân loại chủ thể quản lý sẽ có hoạt động quản lý thị trường được thực hiện bởi các cơ quan quản lý nhà nước, mang tính quyền lực nhà nước và hoạt động quản lý bởi các tổ chức, cá nhân khác, "phi nhà nước", không mang tính quyền lực nhà nước như hoạt động quản lý thị trường của các doanh nghiệp trong đảm bảo, duy trì hoặc mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ của mình. Có nhiều cơ quan khác nhau trong bộ máy nhà nước có chức năng, nhiệm vụ quản lý thị trườn trong đó có lực lượng Quản lý thị trường.

Đối với hoạt động "quản lý thị trường" mang tính quyền lực nhà nước thì "quản lý nhà nước là một dạng quản lý do nhà nước làm chủ thể, định hướng điều hành, chi phối v.v… để đạt được mục tiêu kinh tế xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định" (*). Trong đó, "Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức, có mục đích của nhà nước lên các hoạt động kinh tế để sử dụng có hiệu quả tiềm năng, các nguồn lực, các cơ hội nhằm đạt được mục tiêu trước mắt và lâu dài của nền kinh tế - xã hội" (*).

Mối quan hệ giữa "Quản lý thị trường" và "quản lý thị trường": Sự ra đời, tồn tại và phát triển của "Lực lượng Quản lý thị trường" từ những năm 1957 đến nay là để thực hiện nhiệm vụ "quản lý thị trường" của Nhà nước phù hợp với từng giai đoạn lịch sử.

(Lực lượng QLTT tỉnh Hải Dương tổ chức tiêu hủy hàng giả, hàng cấm, hàng kém chất lượng....)

Nếu như trong giai đoạn lịch sử đầu tiên được thành lập, nhiệm vụ chủ yếu là nghiên cứu chủ trương chính sách quản lý thị trường, chống đầu cơ tích trữ, chỉ đạo thực hiện các chủ trương chính sách trong phạm vi cả nước thì đến giữa những năm 80 của thế kỷ trước là chống buông lỏng thị trường tự do, quản lý các hoạt động xuất nhập khẩu và quản lý vật tư hàng hoá của nhà nước; đồng thời thiết lập trật tự trên thị trường, tập trung truy quét các hoạt động đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái phép. Hiện nay, những nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng Quản lý thị trường được quy định rất đầy đủ, cụ thể tại Pháp lệnh Quản lý thị trường năm 2016.

Trong hoạt động quản lý thị trường của lực lượng Quản lý thị trường, chủ thể thực hiện hoạt động quản lý là cơ quan Quản lý thị trường các cấp và công chức Quản lý thị trường thông qua việc:

"1. Kiểm tra việc chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi kiểm tra theo quy định tại Điều 17 của Pháp lệnh này.

2. Thanh tra chuyên ngành.

3. Xử lý vi phạm hành chính.

4. Thu thập tài liệu, chứng cứ, lấy mẫu sản phẩm hàng hóa, tang vật, phương tiện có dấu hiệu vi phạm, trưng cầu giám định, kiểm nghiệm mẫu vật là hàng hóa, tài liệu, giấy tờ, vật chứng liên quan đến vi phạm pháp luật của tổ chức, cá nhân.

5. Áp dụng các biện pháp nghiệp vụ phục vụ hoạt động kiểm tra, thanh tra chuyên ngành và xử lý vi phạm hành chính.

6. Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thực hiện pháp luật với các tổ chức, cá nhân.

7. Tổ chức thu thập thông tin, phân tích, đánh giá, dự báo tình hình để tham mưu, đề xuất với cấp có thẩm quyền áp dụng các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh đối với các hành vi vi phạm pháp luật.

8. Xây dựng cơ sở dữ liệu về quản lý địa bàn, kết quả kiểm tra, thanh tra chuyên ngành, xử lý vi phạm hành chính và cơ sở dữ liệu khác phục vụ hoạt động của lực lượng Quản lý thị trường; tổng hợp, báo cáo kết quả kiểm tra, thanh tra chuyên ngành của lực lượng Quản lý thị trường với cấp có thẩm quyền; đề xuất, kiến nghị ban hành, sửa đổi các quy định liên quan đến chức năng, nhiệm vụ được giao.

9. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong hoạt động kiểm tra, thanh tra chuyên ngành, xử lý vi phạm hành chính.

10. Tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Công thương thực hiện các nội dung quản lý nhà nước quy định tại khoản 1 Điều 4 của Pháp lệnh này" (Điều 8 Pháp lệnh Quản lý thị trường).

Thông qua hoạt động quản lý thị trường tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội và bảo đảm an sinh xã hội; chủ động phòng ngừa, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm pháp luật trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao; góp phần tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng cũng như các tổ chức cá nhân kinh doanh chân chính; giúp duy trì, đảm bảo trật tự, kỷ cương xã hội, trật tự kinh tế và góp phần tăng thu cho ngân sách nhà nước./.

(*): GS, TS Phan Huy Đường, 2012, Quản lý nhà nước về kinh tế, Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.

Nguồn Bài: Vũ Minh Hải (Chi cục QLTT)

[Quay lại]
 In trang    Đầu trang
Các tin cùng Chuyên mục
Nhiều quy định mới về ghi nhãn hàng hóa (phần I, quy định chung) (6/6/2017 11:09:07 AM)
Kết quả công tác tháng 5 nhiệm vụ trọng tâm công tác quản lý thị trường tháng 6 (5/30/2017 4:27:22 PM)
Triển khai kiểm tra chuyên đề đối với hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh phân bón vô cơ (4/4/2017 3:30:12 PM)
Cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm trong sản xuất, kinh doanh rượu (4/3/2017 10:23:24 AM)
Kết quả công tác tháng 3, nhiệm vụ trọng tâm tháng 4 năm 2017 (3/31/2017 3:17:50 PM)
Kết quả công tác tháng 2, nhiệm vụ trọng tâm tháng 3 năm 2017 (2/28/2017 4:14:17 PM)
Xử lý cơ sở kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) có nhiều vi phạm (1/24/2017 4:37:08 PM)
Kết quả công tác Quản lý thị trường năm 2016 (1/20/2017 3:23:03 PM)
Kết quả công tác quản lý thị trường tháng 10, nhiệm vụ trọng tâm tháng 11 năm 2016 (10/31/2016 3:40:26 PM)
Kết quả công tác quản lý thị trường tháng 9 nhiệm vụ, tháng 10 năm 2016 (10/12/2016 2:56:55 PM)
BaoNhanDanBaoCongThuong2BaoHaiDuongTruyenhinhHaiDuongTrung tam XTTM Lang Son